Φεστιβάλ Φιλοσοφίας 2025 Δύναμαι, Δρῶ
Το Φεστιβάλ Φιλοσοφίας του Γαλλικού Ινστιτούτου Ελλάδος επιστρέφει το 2025 και προσκαλεί το κοινό στις 13 και 14 Ιουνίου στους κήπους της Γαλλικής Σχολής Αθηνών και στους χώρους του Γαλλικού Ινστιτούτου.
Ο θεματικός άξονας της φετινής διοργάνωσης «Δύναμαι, Δρῶ» είναι μία πρόσκληση να σκεφτούμε τις συνθήκες που προάγουν αλλά και παρεμποδίζουν τη δράση μας στον κόσμο.
«Δύναμαι, Δρῶ»: η αντίστιξη των δύο λέξεων δεν είναι τυχαία. Η μία αναφέρεται στην ικανότητα, η άλλη στην ανάληψη δράσης. Ο συνδυασμός τους υποδηλώνει ταυτόχρονα μια ένταση και μια απαίτηση: τι μπορούμε πραγματικά να πράξουμε; Πώς θα αξιοποιήσουμε τη δύναμη που μας αναλογεί, όσο ακόμη έχουμε τη δυνατότητα να αναλάβουμε δράση;
Σε μια εποχή συστημικών κρίσεων – κλιματικών, κοινωνικών, δημοκρατικών – οι δύο αυτές λέξεις δεν αποτελούν πλέον αυστηρά φιλοσοφικές έννοιες, αλλά επανέρχονται στο προσκήνιο ως φλέγοντα ζητήματα. Σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο όπου οι παραδοσιακές μορφές εξουσίας καταρρέουν, η νομιμότητα της εξουσίας τίθεται υπό αμφισβήτηση και η δράση, τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο, προσκρούει συχνά στο αίσθημα αδυναμίας, ο στόχος δεν περιορίζεται πλέον σε ατέρμονες συζητήσεις, αλλά επιδιώκει τον ενεργό στοχασμό.
Το φετινό Φεστιβάλ Φιλοσοφίας αποσκοπεί σε μία επανεξέταση των συνθηκών που προάγουν τη δράση. Τι είναι αυτό που ωθεί ένα άτομο ή μια συλλογικότητα στην ανάληψη δράσης; Και τι είναι αυτό που την παρεμποδίζει;
Διασταυρώνοντας τις φωνές και τις απόψεις φιλοσόφων, καλλιτεχνών, στοχαστών και στρατευμένων πολιτών, θα προσπαθήσουμε να εντοπίσουμε, στις σύγχρονες κοινωνίες μας, τα στοιχεία που ενθαρρύνουν την κινητοποίηση και την εμφάνιση νέων τρόπων δράσης. Για το σκοπό αυτό, θα διερευνήσουμε ένα ευρύ φάσμα μορφών δράσεων: φεμινιστικό κίνημα, τοπικοί και παγκόσμιοι αγώνες για το περιβάλλον, ποιητικός ακτιβισμός με τη μορφή ή μέσω καλλιτεχνικών πρακτικών.
Κατά τη διάρκεια δύο βραδιών, στους κήπους της Γαλλικής Σχολής Αθηνών και στους χώρους του Γαλλικού Ινστιτούτου Ελλάδος, το κοινό καλείται να παρακολουθήσει ένα πρόγραμμα συζητήσεων, προβολών και καλλιτεχνικών παραστάσεων, όπου η φιλοσοφία συναντά τα βιώματα της καθημερινότητας. Δύο βραδιές για να καταπολεμήσουμε την αδράνεια και να αναρωτηθούμε, δίνοντας νέες ελπίδες: και τώρα, τι μπορώ να κάνω;
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Σάββατο 14 Ιουνίου
ΓΑΛΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ
[Βιβλιοθήκη]
19:00 │ Διάλεξη: Διαταράσσοντας την αδιαφορία: για μια δημοσιογραφία ιδεών
Με τον Δημήτρης ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ, Συγγραφέας του βιβλίου Un été grec avec Camus (2024) (Συλλαβίζοντας το καλοκαίρι)
Συντονισμός: Sandra MAUNAC, Διευθύντρια του φεστιβάλ Trobades & Premis Mediterranis Albert Camus
Σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Θερβάντες της Αθήνας
Ο συγγραφέας Albert Camus θεωρούσε τη δημοσιογραφία ως ένα από τα εκλεκτότερα επαγγέλματα, στο οποίο απέδιδε μεγάλο μερίδιο ευθύνης για την κοινωνική εξέλιξη. Για τον Camus, οι «ιστορικοί της καθημερινότητας» καλούνταν να ασκήσουν δημοσιογραφία με κριτικό πνεύμα όντας ιδεολογικά τοποθετημένοι ενάντια στην αθλιότητα του παρόντος. Απέναντι στη δραματική κατάσταση που βιώνουμε σήμερα στον κόσμο και στην ατέρμονη αντιπαράθεση απόψεων στην οποία βυθιζόμαστε ολοένα και περισσότερο, έχοντας παραμελήσει την οικοδόμηση της γνώσης που μας βοηθά να κατανοήσουμε τι συμβαίνει γύρω μας, είναι πλέον απαραίτητο να αποκαταστήσουμε το κληροδότημα του Camus και να δώσουμε φωνή στους δημοσιογράφους και τους δημιουργούς που χρησιμοποιούν την πληροφορία με σκοπό να διαταράξουν τη γενική αδιαφορία και να οικοδομήσουν, όπως το επιζητούσε και ο Camus, μια δημοσιογραφία των ιδεών.
20:00 │ Συζήτηση: Η πολιτιστική κληρονομιά σε κίνδυνο: πώς να καταπολεμήσουμε την παράνομη διακίνηση πολιτιστικών αγαθών;
Με τους: Benjamin OMER, Επιστημονικός υπεύθυνος του ευρωπαϊκού προγράμματος ANCHISE στη Γαλλική Σχολή Αθηνών, Irène SANCHEZ, Καθηγήτρια στην Ελληνογαλλική Σχολή Ευγένιος Ντελακρουά και διδάκτωρ Ιστορίας, Νικόλας ΖΗΡΓΑΝΟΣ, Ερευνητής δημοσιογράφος, σεναριογράφος και συγγραφέας
Συντονισμός: Laureline POP, Διδάκτωρ κλασικής αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Λωζάνης και επιστημονικό μέλος της Γαλλικής Σχολής Αθηνών
Η στρογγυλή τράπεζα θα εξετάσει το ζήτημα της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών από τη σκοπιά της κοινωνίας των πολιτών και της ηθικής. Πώς μπορεί ο καθένας από εμάς, σε ατομικό επίπεδο (ως ερευνητής, εκπαιδευτικός, νομικός, δημοσιογράφος, πολίτης), να συμβάλει στην προστασία της κοινής μας κληρονομιάς; Οι ομιλητές θα ανταλλάξουν αλληλοσυμπληρούμενες απόψεις γύρω από αυτό το μείζον κοινωνικό ζήτημα, εξοικειώνοντας το ευρύ κοινό με τις προκλήσεις της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς.
21:30 │ Συζήτηση: Ιδανικά & έργα τέχνης: ο πολιτισμός στην υπηρεσία του περιβαλλοντικού ακτιβισμού;
Με τους: Αλεξάνδρα ΠΟΛΙΤΑΚΗ, Πολιτικός Επιστήμων, με ειδίκευση στο θέμα της κλιματική αλλαγής, Πρέσβειρα του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Κλίμα, και Μαριάννα ΚΑΛΜΠΑΡΗ, Σκηνοθέτρια και Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Θεάτρου Τέχνης Κάρολου Κουν
Συντονισμός: Βασιλική ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΓΙΑΝΝΗ, Δημοσιογράφος περιβαλλοντικών θεμάτων, επικεφαλής της στήλης ECOVOICE της Athens Voice
Η στρογγυλή τράπεζα θα επικεντρωθεί στους τρόπους με τους οποίους ο καθένας από εμάς μπορεί να συμβάλει στον περιβαλλοντικό ακτιβισμό. Τι γνωρίζουμε για την κατάσταση των ωκεανών μας σήμερα; Πόσα στρέμματα δασών εξαφανίζονται κάθε χρόνο λόγω των πυρκαγιών ή της εκβιομηχάνισης; Γιατί η ουσιαστική συνειδητοποίηση των περιβαλλοντικών προκλήσεων αποδεικνύεται δύσκολη υπόθεση; Θα συζητηθούν όλες οι μορφές ακτιβισμού, και οι πιο ριζοσπαστικές από αυτές, καθώς και οι τρόποι για να ακουστεί η φωνή μας, ειδικότερα μέσα από δημόσιες δράσεις με μεγάλη προβολή. Στόχος είναι επίσης να κατανοήσουμε πώς ο ακτιβισμός συνδιαλέγεται με τον πολιτισμό και ποιες συνεργασίες ενδέχεται να προκύψουν μέσα από αυτή τη συνέργεια.
[Κήποι]
20:00 │ Χορευτική περφόρμανς: DANCEOLOGY/ANADISIS [ΑΝΑΔΥΣΗ]
Σε συνεργασία με το FLUX Laboratory
Η κίνηση γεννιέται μέσα από τη σιωπή. Μια φιγούρα ξυπνάει, σαν ένα γλυπτό που παίρνει ζωή. Ο λόγος γίνεται ρυθμός, ο ρυθμός γίνεται βήματα και το σώμα αντηχεί σαν ένα ποίημα.
Η παράσταση με τίτλο Anadisis/Ανάδυση αποτελεί μέρος του προγράμματος Danceology. Μία πρωτοβουλία του Flux Laboratory, σε συνεργασία με την Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα (ESAG) και την ερευνήτρια Dr Sophie Bocksberger, το Danceology είναι ένα πρωτοποριακό έργο που συνδυάζει το χορό με την αρχαιολογία. Το πειραματικό αυτό έργο διερευνά τη σχέση μεταξύ κίνησης, ιστορίας, φιλοσοφίας και ποίησης μέσα από μία σύγχρονη επιτελεστική παράσταση.
Χορογραφία: Σταύρος-Αλέξανδρος ΙΚΜΠΑΛ, Ερμηνεία: Γιώργος ΝΤΕΡΕΣΚΟΣ, και Ιάσονας ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ, Επιστημονική επιμέλεια: Dr. Sophie BOCKSBERGER, Μουσική: Ted REGKLIS
20:15 │ Διάλεξη: Γιατί χορεύουμε;
Με τον Alexandre LACROIX, Διευθυντής σύνταξης του Philosophie Magazine
Δεν υπάρχει ανθρώπινη κοινωνία χωρίς χορό. Αλλά από που πηγάζει η ανάγκη μας για το χορό; Γιατί ορισμένες κινήσεις μας συγκινούν και μας δημιουργούν μια τέτοια αίσθηση ζωτικότητας; Τι μπορεί να μας διδάξει αυτή η μορφή τέχνης για τη σχέση μεταξύ πειθαρχίας και ελευθερίας; Στο πλαίσιο της συγγραφής του βιβλίου του La Danse. Philosophie du corps en mouvement (Allary éditions, 2024), o Alexandre Lacroix είχε τη σπάνια ευκαιρία να βρεθεί στα παρασκήνια της Όπερας του Παρισιού. Επί σειρά μηνών, παρακολούθησε την καθημερινή προπόνηση των κορυφαίων χορευτών Ludmila Pagliero και Stéphane Bullion, οι οποίοι, μέσα από τις λέξεις και τις χορογραφίες τους, τον μύησαν στα μυστικά της τέχνης τους. Η διάλεξη θα εστιάσει στο χορό ως ιδιαίτερη μορφή ανθρώπινης δράσης, και θα αναζητήσει τις βαθύτερες ρίζες της δύναμης που μας ωθεί να κινούμε ρυθμικά το σώμα μας.
20:30 │ Επιτελεστική Φιλοσοφική Παρέμβαση
Επιμέλεια & Συντονισμός: Αγγελική ΠΟΥΛΟΥ, Eπίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Ψηφιακών Τεχνών και Κινηματογράφου του EΚΠΑ, και Μαρία ΜΟΥΡΤΟΥ-ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΠΟΥΛΟΥ, Διδάκτωρ Φιλοσοφίας, Μεταδιδακτορική ερευνήτρια των Τμημάτων Φιλοσοφίας των Πανεπιστημίων Ιωαννίνων και Πατρών
Σε συνεργασία με το Τμήμα Ψηφιακών Τεχνών και Κινηματογράφου του EΚΠΑ
Μία ομάδα φοιτητών και φοιτητριών του Τμήματος Ψηφιακών Τεχνών και Κινηματογράφου του ΕΚΠΑ σχηματίζει έναν ιδιότυπο θίασο φιλοσοφικής παρέμβασης στους κήπους της Γαλλικής Σχολής Αθηνών μέσα από αυτοσχεδιαστικές αλληλεπιδράσεις με το κοινό. Φιλοσοφικά αποσπάσματα, ερωτήματα και προβληματισμοί ενσαρκώνονται μέσω ποικίλων υφών: από τη συνομιλία μέχρι την παιγνιώδη εξομολόγηση ή την προκλητική απεύθυνση. Η ερώτηση «Να δράσω ή να μη δράσω;» λειτουργεί ως φιλοσοφικό ερώτημα και ως αφορμή για συνάντηση, σύγκρουση και σκέψη σε κίνηση.
Με την συμμετοχή των: Γιώργος ΓΑΤΟΣ, Παναγιώτης ΓΕΡΟΣΤΑΘΟΣ, Κυριακή ΔΑΣΚΑΛΑΚΗ, Κωνσταντής ΚΟΥΡΟΥΒΑΝΗΣ, Ειρήνη ΜΑΝΤΖΙΟΥ, Ηρακλής ΜΑΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ, Κίμων ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ, Αγγελική ΝΤΟΥΦΑ, Αιμιλία ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΙΛΟΥ, Πέννυ ΣΕΡΕΤΗ
21:30 │ Συζήτηση: Καλλιτέχνες και μηχανές: δρώντας μαζί;
Με τους: Αλέξανδρος ΚΟΝΤΟΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ, Kαλλιτέχνης του ήχου με ειδίκευση στα διαδραστικά πολυμέσα, και επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Ψηφιακών Τεχνών και Κινηματογράφου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (EΚΠΑ), και Ιωάννα ΝΕΟΦΥΤΟΥ, εικαστικός και σκηνοθέτιδα ντοκιμαντέρ, διδάκτωρ Πλαστικών τεχνών του Πανεπιστημίου Aix -Marseille
Συντονισμός: Αγγελική ΠΟΥΛΟΥ, Επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Ψηφιακών Τεχνών και Κινηματογράφου του EΚΠΑ
Σε συνεργασία με το Τμήμα Ψηφιακών Τεχνών και Κινηματογράφου του EΚΠΑ
Πώς αξιοποιούν τις ψηφιακές τεχνολογίες οι καλλιτέχνες σήμερα για να αναπαραστήσουν ή να διερευνήσουν το κοινό μέλλον της ανθρωπότητας; Η Ιωάννα ΝΕΟΦΥΤΟΥ θα διερευνήσει τον τρόπο με τον οποίο η τέχνη και η ψηφιακή τεχνολογία μπορούν να συμβάλλουν στην αφύπνιση και κινητοποίηση της νέας γενιάς. Μπορούμε να κατανοήσουμε την ιστορία της ουτοπίας – ή τις ουτοπίες της ιστορίας – μέσα από την εκπαιδευτική διαδικασία και τα βιντεοπαιχνίδια; Πώς μπορούν οι νέοι να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες του μέλλοντος μέσα από την επανενεργοποίηση του συλλογικού χώρου και τη δημιουργία της δικής τους ουτοπίας στο φανταστικό περιβάλλον των βιντεοπαιχνιδιών; Ο Αλέξανδρος ΚΟΝΤΟΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ θα μας προσκαλέσει να στοχαστούμε γύρω από την έννοια της αλληλεπίδρασης στα ηχητικά έργα και στις διαδραστικές τέχνες, εξετάζοντας τις φιλοσοφικές διαστάσεις της ανάδρασης, της συν-δημιουργίας και της κοινής δράσης μεταξύ ανθρώπου και μηχανής.
ΓΑΛΛΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΛΑΔΟΣ
[Auditorium Theo Angelopoulos]
20:30 │ Προβολή: «Bigger Than Us», της Flore VASSEUR (96’-2021-Γαλλία)
Διάφορες γλώσσες (κυρίως αγγλικά), με γαλλικούς και ελληνικούς υπότιτλους. Σύντομη εισαγωγική παρουσίαση της ταινίας από τη σκηνοθέτιδα μέσω βίντεο
Η 18χρονη Melati αγωνίζεται κατά της πλαστικής ρύπανσης που μαστίζει τη χώρα της, την Ινδονησία. Όπως εκείνη, εκατοντάδες νέοι σε όλο τον κόσμο αγωνίζονται για τα ανθρώπινα δικαιώματα, το κλίμα, την ελευθερία της έκφρασης, την κοινωνική δικαιοσύνη, την πρόσβαση στην εκπαίδευση και σε επαρκή τροφή. Η ταινία καταγράφει και αναδεικνύει τον αγώνα των νεαρών ακτιβιστών, από τις φαβέλες του Ρίο μέχρι τα απομακρυσμένα χωριά του Μαλάουι, από τις αυτοσχέδιες βάρκες στα ανοικτά της Λέσβου μέχρι τις τελετές των Ινδιάνων στα βουνά του Κολοράντο.
Η Flore VASSEUR είναι Γαλλίδα συγγραφέας, επιχειρηματίας και δημοσιογράφος. Μετά την ταινία της Bigger Than Us, η Flore VASSEUR ξεκίνησε έναν κύκλο συζητήσεων και διαλόγου τόσο στη Γαλλία όσο και στο εξωτερικό. Αυτή η εμπειρία οδήγησε στην συγγραφή του βιβλίου με τίτλο Et maintenant, que faisons-nous? που κυκλοφόρησε το 2024 από τις εκδόσεις Grasset.
Μετά την προβολή θα ακολουθήσει μία συζήτηση με την Μαρίνα ΛΙΑΚΗ, Περιφερειακή συντονίστρια Βορείου Αιγαίου (Λέσβος) του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (ΔΟΜ).
Συντονισμός: Αύρα ΓΕΩΡΓΙΟΥ, Σκηνοθέτις και καλλιτεχνική διευθύντρια του CineDoc
[Ταράτσα]
21:00 │ Αναγνώσεις: Ποιήτριες εν δράσει
Με τις: Άννα ΓΡΙΒΑ, Λένα ΚΑΛΛΕΡΓΗ, Βίκυ ΚΑΤΣΑΡΟΥ, Μαρία ΠΑΤΑΚΙΑ και Μαρία ΤΟΠΑΛΗ
Επιμέλεια & συντονισμός: Αρετή ΓΕΩΡΓΙΛΗ, Ιδρυτικό μέλος του βιβλιοπωλείου Free Thinking Zone
Σε συνεργασία με το βιβλιοπωλείο Free Thinking Zone
Με εγγραφή, μέχρι την κάλυψη των διαθέσιμων θέσεων. Τα έργα των ομιλητριών και ομιλητών του φεστιβάλ θα διατίθενται προς πώληση και τις δύο ημέρες της διοργάνωσης, σε συνεργασία με το βιβλιοπωλείο Free Thinking Zone.
Πέντε διεθνούς φήμης ποιήτριες θα διαβάσουν κείμενά τους όπου η γραφή αποτελεί πράξη αντίστασης, προσφέροντας έναν εναλλακτικό τρόπο ύπαρξης στον κόσμο. Μια βραδιά αναγνώσεων, όπου η δύναμη των λέξεων συναντά την πνοή της ποίησης.
Το Free Thinking Zone είναι ένα βιβλιοπωλείο σύγχρονης τέχνης και σκέψης. ‘Ενα από τα πρώτα ακτιβιστικό βιβλιοπωλεία στην Ελλάδα, που ιδρύθηκε τον Δεκέμβριο του 2011 και εξειδικεύεται στην προστασία των ελευθεριών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Απευθύνεται σε όσους και όσες δεν πιστεύουν στο προφανές και σε όσους και όσες «τη νύχτα δεν βλέπουν το σκοτάδι αλλά το γαλάζιο του ουρανού» (Georges Bataille).
